K. Baczkowski, Kongres wiedeński 1515 roku

W roku 2015 przypada pięćsetna rocznica niezwykle istotnego dla dziejów Europy Środkowej wydarzenia – pierwszego kongresu wiedeńskiego. Przed pół tysiącem lat w stolicy Austrii z cesarzem Maksymilianem I spotkali się władcy z dynastii jagiellońskiej, Władysław i Zygmunt, królowie Czech, Węgier i Polski. To doniosłe wydarzenie, które ukształtowało na cztery kolejne stulecia kształt geopolityczny naszego regionu, do dziś budzi zainteresowanie uczonych, a w jednej z jubileuszowych konferencji piszący te słowa miał zaszczyt uczestniczyć wspólnie m.in. z Profesorem Krzysztofem Baczkowskim, najwybitniejszym polskim historykiem  badającym dzieje Europy Centralnej w XV i XVI wieku (http://www.khm.at/erfahren/forschung/tagung-1515/).

W tym też roku ukazało się drugie, uzupełnione i uwspółcześnione wydanie poświęconej zjazdowi książki Krzysztofa Baczkowskiego (pierwsze wydanie: 1975). Jak pisze Autor: „Zadaniem niniejszej pracy jest przedstawienie jego genezy i rezultatów. Prowadzić to musi do zbadania zależności politycznych między krajami Europy środkowej i wschodniej na możliwie szerokim tle ogólno dziejowym, poczynając od ok. 1490 r.”. Przedmiotem opracowania są zatem skomplikowane zabiegi dyplomatyczne, które w konsekwencji doprowadziły do umocnienia władzy Habsburgów w Europie Centralnej.

Cyfry rzymskie

Jak należy odczytywać daty zapisane cyframi rzymskimi? Podpowiedź znajdziecie tutaj: http://www.osservatoriolibri.com/date.html W przykładzie podano daty wydań inkunabułów i starych druków.

Warto przeczytać również krótki tekst na temat fałszywych dat i miejsc druku podanych w kolofonach dawnych książek.

Źródło ilustracji: polona.pl

Zagadka książąt w Tower

Jedną z największych tajemnic w historii Anglii jest los dwu synów króla Edwarda IV – Edwarda V oraz Ryszarda Shrewsbury. Na ogół przyjmuje się, że po śmierci Edwarda IV obaj chłopcy, po uwięzieniu w Tower, zostali zamordowani w 1483 roku na rozkaz króla Ryszarda III, lub też bez takiego polecenia przez jego nadgorliwych stronników. Podejrzenia te zdaje się potwierdzać znalezienie 1674 roku, podczas renowacji Tower, pod schodami wiodącymi do kaplicy, skrzyni z dwoma dziecięcymi szkieletami. "Uznano je za szczątki Edwarda i Ryszarda Yorków i pochowano w Westminster.

Badaniom poddano je dopiero w 1933 roku. Ustalono, że należały do dzieci w wieku dziesięciu oraz 12 – 13 lat, co odpowiadałoby wiekowi książąt i potwierdzało ich zgon w lecie 1483 roku. Rzeczoznawcy stwierdzili, że przyczyną śmierci było najprawdopodobniej uduszenie. Jednak wyniki tych badań były później kwestionowane.

Wątpliwości rozwiałyby zapewne badania DNA, ale nie godzi się na to królowa Elżbieta II" (cyt. za: http://www.rp.pl/artykul/151341.html).

Jednakże Jack Leslau, odkrywca „kodu Holbeina” twierdzi, że rozwiązanie zagadki ukryte zostało na obrazie Hansa Holbeina młodszego, przedstawiającym rodzinę Tomasza More. Do jakich wniosków doszedł analizując to dzieło oraz na ile przekonująca jest jego argumentacja, przekonajcie się sami na stronie internetowej http://www.holbeinartworks.org/

Spekulacje Jacka Leslau posłużyły za kanwę powieści Vanory Benett "Portret nieznanej damy" (http://lubimyczytac.pl/ksiazka/28648/portret-nieznanej-damy). Zainteresowanym problematyką polecam również znakomitą biografię Ryszarda III pióra Paula Murray Kendalla, który wiele miejsca poświęca rozważaniom nad zagadką książąt z Tower (http://lubimyczytac.pl/ksiazka/78598/k/1407347419876). W kwietniu 2015 roku ukazała się także książka Alison Weir "Ryszard III i książęta w Tower".

Mnemonika protogeometryczna

http://www.ceramicstoday.com/articles/ancient_greek_ceramics_spare.htm

„Można próbować udowodnić, że warunki komunikacji kulturowej przejawiają się również w dziedzinie sztuk plastycznych (ale nie na odwrót). Czy styl protogeometryczny w malarstwie wazowym nie był zapoczątkowany jako psychologiczny ślad owego surowego treningu wzorców akustycznych, jakiego wymagały sprawy życia codziennego i słuchanie recytacji? Zakłada się, w opozycji wobec przesłanek oralizmu, że wzory metryczne ‘Iliady’ traktowano tak, jak gdyby były one rodzajem układu wizualnego, co miało umożliwiać ich porównywanie z wizualnymi wzorami waz geometrycznych. Czy jednak nie byłoby słuszniej założyć, że to wzory na wazach konstruowano poprzez analogię do wzorów akustycznych, w których wykorzystywano echolaliczne powtórzenia jako narzędzia mnemoniki? Jeżeli tak było, to wizualna geometria sztuk plastycznych mogła sama w sobie stanowić refleks instynktu słuchowego, przeniesionego do sfery wzrokowej – nie zaszło natomiast zjawisko odwrotne”.

E.A. Havelock, Przedmowa do Platona, Warszawa 2007, s. 162

Por-Bajin - twierdza, letnia rezydencja, świątynia czy obserwatorium astronomiczne?

Por-Bajin (VIII-IX wiek), jeden z najbardziej tajemniczych obiektów archeologicznych na terenie dzisiejszej Federacji Rosyjskiej.

"Por-Bajin is an ancient fortress the ruins of which are preserved on an island in the middle of Tere-Khol Lake in a distant, almost not affected by civilization corner of the Republic of Tyva, not far from the Mongolian border.

Por-Bajin is legally treated as one of the most mysterious archaeological monuments of Russia. Apparently, it was built at the period of the Uighur Khaganate (744-840). But it is not clear what did they build a fortress for in such a solitary place – far from big settlements and trade routes.

It is also unclear whether Por-Bajin was a defensive structure, a Buddhist or Manichaean temple or a summer residence of Khagan. There is even a version that there was an ancient observatory in it. The architecture of the fortress also produces many questions; it reminds a model of an ideal Chinese city-palace.

Finally, it has been unknown for long whether the structure was built on the island or the lake was formed later, around the already built fortress."

http://www.por-bajin.com/projects/krepost-por-bazhyn/o-kreposti-por-bazhyn/

Galeria zdjęć: http://www.repubblica.it/esteri/2015/04/13/foto/siberia_il_mistero_della_fortezza_di_por-bajin-111827387/1/#1

Oprawy ksiąg chórowych z fundacji Jana Łaskiego

Pierwotnie wszystkie księgi chórowe fundacji prymasa Jana Łaskiego  posiadały jednorodne oprawy. Oprawy te stanowiły deski obciągnięte brązową skórą i zabezpieczone metalowymi okuciami. Skóra posiadała tłoczony ornament, wypełniony prawdopodobnie złoceniem. W górnej części zwierciadła okładki znajdowały się napisy donacyjne, w dolnej herb Korab. Znajdujące się w łódzkim archiwum graduał i psałterz posiadają oprawy oryginalne, natomiast antyfonarz w kościele łaskim otrzymał w czasie konserwacji w XX wieku zupełnie nowe okładziny, skórzane paski zapięcia oraz grzbiet, zachowując jedynie oryginalne metalowe okucia. Na wyklejkach opraw zanotowano indeksy rzeczowe (zachowane dziś fragmentarycznie jedynie w Graduale de Sanctis oraz w Antifonarium de Sanctis, gdzie indeks odklejony od deski okładki w czasie konserwacji podklejono na dodatkowej karcie papieru).

Wspomniane napisy donacyjne można częściowo odczytać na oryginalnych oprawach ksiąg w zbiorach łódzkich (na rekonstruowanych oprawach antyfonarzy z Łasku nie zachowały się oryginalne tłoczenia skóry). Najlepiej czytelny jest napis na oprawie graduału de Sanctis (wszystkie napisy cytuję po rozwinięciu skrótów): Reverendissimus in Christo pater et dominus dominus Iohannes de Lasko dei gratia archiepiscopus Gnesnensis legatus natus sumptu proprio copicere procuravit Graduale de Sanctis pro laude divina sub Anno Domini 1520. Słabiej czytelny jest napis umieszczony na graduale de Temporis: Reverendissimus [in Christo pater et dominus] dominus Iohannes de Lasko Dei gratia archiepiscopus Gnesnensis legatus [natus] sumptu proprio procuravit [pro laude] divina Graduale de tempore sub Anno Domini 1520. Napisy na obu tomach graduału brzmiały niemal identycznie. Znacznie natomiast różni się od nich napis na oprawie psałterza (dziś dający się odczytać jedynie fragmentarycznie): [...] condinatum est [...] ex mandato(?) reverendissimi [...] et domini domini Ioannis de Lasko Dei gratia archiepiscopi Gnesnensi Regni Poloniae primati legati nati excellentissimi. Anno Domini 1520.

Album z fotografiami opraw: https://www.facebook.com/media/set/?set=a.276775545819443.1073741839.240615202768811&type=3